Letnisko Otwock – pensjonaty

Do wybuchu II wojny światowej, Otwock rozwijał się najpierw jako letnisko a następnie jako uzdrowisko. Przez ponad 50 lat powstało w nim i funkcjonowało wiele sanatoriów, uzdrowisk i zakładów leczniczych. O nich można poczytać tutaj.

Obok swojego uzdrowiskowego charakteru Otwock i Świder były również znanymi i licznie odwiedzanymi podwarszawskimi letniskami. Ciągnęły do nich tłumy spragnionych odpoczynku i świeżego powietrza mieszkańców głównie Warszawy. Wśród nich coraz większą grupę stanowili Żydzi. Letnicy przyjeżdżając do Otwocka zamieszkiwali w pensjonatach koncesjonowanych oraz w pensjonatach “tajnych”, które działały nielegalnie, nie płacąc taksy klimatycznej.

O interesy żydowskich właścicieli otwockich pensjonatów i sanatoriów dbał specjalnie do tego powołane stowarzyszenie działające pod nazwą Związek Właścicieli Sanatoriów i Pensjonatów.

W przedwojennych wykazach pensjonatów, władze miejskie, nie dzieliły ich pod względem wyznania czy pochodzenia ich właścicieli. Z tego powodu nie jesteśmy w stanie ze stuprocentową pewnością określić, które z placówek były prowadzone przez Żydów lub osoby pochodzenia żydowskiego. W większości przypadków pochodzenie właściciela można określić na podstawie imienia i nazwiska ale nie zawsze.
Inaczej jest w przypadku spisów powstałych na początku okupacji. Wykazy zawierały informacje o pochodzeniu właściciela, na które Niemcy zwracali uwagę. Żydowskość osób i przedsiębiorstw była w prawie niemieckim i w prawie Generalnego Gubernatorstwa precyzyjnie określona.
Z wykazu przygotowanego pod koniec 1939 r. wynika, że na 69 zarejestrowanych pensjonatów aż 57 należało do Żydów lub do żydowskich przedsiębiorstw. Pozostałe 12 pensjonatów do etnicznych Polaków.

Pensjonaty:

  • Ajzensztadt Zofia
  • „Anulka”, wł. Chana Kasman
  • Apfelbaum Regina
  • „Arbes”, wł. Arbes Rachmil
  • „Atlantic”, wł. Rubin Jankiel
  • „Bałtyk”, wł. Rynecki Abram
  • „Beatrycze” wł. Beatrycze Lichtenbaum
  • Biegun Chawa
  • „Carlton”, wł. Łaja Kochanowicz
  • „Europa”, wł. Klepfisz Josek
  • „Felicjanka”, wł. Gotlieb Mariem
  • Ferster Estera
  • „Florida”, wł. Tanenbaum Abram
  • Gałkowa Rywka
  • Gingold Necha
  • Gradsztajn Chana
  • „Hanka”, wł. Fajkind Chana
  • „Home”, wł. Zelcer Romana
  • „Imperial”, wł. Mokotowska Masia
  • „Józefin”, wł. Szames Róża
  • „Kasztelanka”, wł. Poznański Arnold
  • „Klepfisz” wł. Broder Hersz
  • Klinberg Hinda
  • Kohn Bronisława
  • Mańska Salomea
  • Markuszewicz Franciszka
  • „Meran”, wł. Erlichster Chawa
  • Montlak i Rozendern
  • „Natanzon”, wł. Kaliksztejn Ela
  • Ołtuska Frajda
  • „Palladium”, wł. Zolberg Ajzyk
  • „Pardes”, wł. Witelson Chana
  • „Patria”, wł. Rypp Fajwel
  • „Perełka”, wł. Kon Fajga
  • „Polonia”, wł. Blajwajs Brucha
  • „Promień”, wł. Ajchler Helena
  • „Raj”, wł. Bleżowski Salomon
  • „Romanówka”, wł. Rozenberg Sara
  • Rozenblat Felicja
  • „Różanka”, wł. Windfang Fajga
  • Rypp Izaak
  • Sadowska Paulina
  • „Savoy”, wł. Widerszal Szaja
  • „Sosnówka”, wł. Bieloch Szprynca
  • „Stalowy”, wł. Zynger Jakób
  • Symchowicz Nachuma
  • Szydłowski Zelik
  • „Śródborowianka”. Zakład Wypoczynkowo-leczniczy T. i D. Sarna
  • „Tatrzanka”, wł. Szemberg Leonia
  • Uzdrowisko Górewicza/ Zakład Dietetyczny
  • Wachman Izaak
  • Widerszal Cyrla
  • „Zachęta”, wł. Flint Małka
  • Zolberg Helena
  • Związek Nauczycieli Żydowskich